Wie betaalt voor het beheer van kernafval en de ontmanteling van de kerncentrales?

De prijs voor de ontmanteling van de kerncentrales en het beheer van kernafval zit mee vervat in de factuur van de stroomverbruiker. Hoeveel de ontmanteling en beheer van kernafval op termijn zal kosten (en dus hoeveel geld op dit moment moet apart gehouden worden van de prijs die wordt aangerekend aan de consument) wordt berekend door de Commissie voor Nucleaire Voorzieningen. In 2021 bedroeg het spaarpotje hiervoor meer dan 14,3 miljard euro. Ongeveer 6,3 miljard is voorzien voor de ontmanteling van de kerncentrales, terwijl ongeveer 8 miljard is voorzien voor het beheer van kernafval.

Deze nucleaire voorziening is gebaseerd op een scenario waarbij ons land kiest voor geologische berging op een diepte van 400 meter in klei. Maar het is de federale overheid die de knoop moet doorhakken, en moet beslissen voor welke optie ons land kiest. Indien gekozen wordt voor een andere oplossing, die complexer of duurder is, heeft dit uiteraard een impact op het totale bedrag aan nucleaire voorzieningen die moeten worden voorzien.

Een eventuele kernuitstap heeft een negatieve invloed op de nucleaire voorzieningen. Want omdat de nucleaire spaarpot gelinkt is aan de stroomfactuur voor kernenergie, betekent het dat het bedrag voor nucleaire voorzieningen slechts zolang blijft toenemen als er kernenergie wordt geproduceerd. Met andere woorden, hoe langer er kerncentrales in ons land blijven, hoe hoger de nucleaire voorzieningen zijn.

Ondanks deze bijdrage voor nucleaire voorzieningen, die mee zit vervat in de elektriciteitsfactuur van de consument die kernenergie gebruikt, blijft kernenergie een competitieve elektriciteitsbron, met een relatief lage productiekost. De consument betaalt dus de volledige factuur. Meer zelfs, in ons land betalen de exploitanten van de Belgische kernreactoren en nucleaire installaties sinds 2008 ook een jaarlijkse belasting, die de repartitiebijdrage wordt genoemd. In België gaat het om ENGIE Electrabel en Luminus.

SYNATOM int deze bijdrage namens de Belgische staat en legt nucleaire voorzieningen aan om alle uitgaven te dekken, die verband houden met de ontmanteling van kerncentrales en het beheer van bestraalde splijtstoffen (afvalstoffen). SYNATOM biedt ook financiële steun aan onderzoek en ontwikkeling naar de definitieve berging van radioactief afval en zorgt voor de bevoorrading van verrijkt uranium aan kernexploitanten.

Als onderdeel van het globale akkoord tussen de regering en uitbater Engie Electrabel over de verlenging van de twee jongste kernreactoren (Doel 4 en Tihange 3), werd ook een deal gesloten rond de factuur voor het kernafval.

De kosten voor de ontmanteling van de kernreactoren zijn vastgelegd op 8 miljard euro. Dit blijft de verantwoordelijkheid van de uitbater.

Voor de berging van het kernafval moet Engie 15 miljard euro voorzien. Dat is een maximumprijs, wat betekent dat elke meerkost in principe voor de Belgische staat zal zijn. Dat bedrag voor de berging van kernafval moet dus worden belegd in een nieuw fonds, "Hedera" gedoopt, zodat die som in de komende decennia kan aangroeien tot 60 miljard euro. Mocht later blijken dat er niet voldoende geld in het fonds zit voor de berging van het kernafval, is het de overheid die geld op tafel zal moeten leggen – niet langer Engie Electrabel. Het is dus erg belangrijk dat dit nieuwe fonds goed beheerd wordt en dat het geld dat erin zit enkel gebruikt zal worden voor de berging van het kernafval (en niet om bijvoorbeeld een gat in de begroting te dichten). Het volumerisico blijft wel bij Engie, dus mocht achteraf blijken dat er meer kernafval is dan verwacht, kan dat bedrag toch nog stijgen en moet Engie alsnog meer geld op tafel leggen. Naar verwachting sluiten de volume-inschattingen die Engie deed nauw aan bij de realiteit.

In totaal loopt de kost voor uitbater Engie-Electrabel zo op tot 23 miljard euro.