Er is een fout opgetreden, probeer het later opnieuw.

Op de hoogte blijven via onze nieuwsbrief?

De bodem en het water: meten om beter te beheren
De bodem en het water: meten om beter te beheren

De bodem en het water: meten om beter te beheren

We lopen met steeds meer rond op deze wereldbol. De vraag naar voedsel neemt bijgevolg gedurig toe. De voedselbevoorrading is een grote uitdaging, die wordt bemoeilijkt door de klimaatverandering...

De klimaatverandering heeft de kaarten grondig dooreengeschud. We moeten anders leren te denken als we de landbouw op een doeltreffende manier willen ondersteunen en we de voedselveiligheid willen vrijwaren. Zo is Climate-Smart Agriculture (CSA) ontstaan, een relatief recent concept.

Het devies: meten om beter te beheren 

Onder druk van de klimaatverandering moeten we meer dan ooit de bronnen voor de landbouw rationaliseren, zoals de bodem, het water en de meststoffen. Hoe willen we dat aanpakken? Door meer te doen met minder. Dat is het credo van de CSA en de laboratoria van het Internationaal atoomagentschap (IAEA) in Seibersdorf (bij Wenen). 

Dit laboratorium van het IAEA beschikt over een afdeling Gestion des sols et de l’eau et Nutrition des plantes (bodem-, water- en plantenvoedingbeheer). 

Die gebruikt nucleaire technieken om de bodem, het water en de nutriënten te meten en te controleren. Op basis van deze analyses worden duurzame en intelligente landbouwpraktijken en strategieën ontwikkeld.

« Om een snelgroeiende bevolking te voeden hebben we kwaliteitsvolle gewassen nodig. Maar daarvoor hebben we een kwaliteitsvolle bodem nodig. Zo simpel is dat. »

De bodem is de basis

40% van het landoppervlak op aarde wordt gebruikt voor landbouw. Helaas worden die landbouwgronden steeds vaker bedreigd door droogte, verzilting, erosie en een verminderde voedselkwaliteit.

Kerntechnologie speelt een belangrijke rol bij de verbetering van de vruchtbaarheid van de bodem en de voedselveiligheid. Op die domeinen is het laboratorium van het IAEA bijzonder actief.

Het laboratorium voert middels nucleaire technieken een batterij maatregelen uit met de bedoeling rationele klimaatpraktijken uit te werken. Die nieuwe strategieën zorgen ervoor dat de bodem resistenter wordt voor de impact van het klimaat, dat de productiviteit verhoogt, dat er meer koolstof wordt vastgelegd in de bodem en tot slot, dat er minder broeikasgassen worden uitgestoten die afkomstig zijn van de ontginning van de landbouwgronden en de veehouderij.

Daarnaast helpt het laboratorium in Seibersdorf de lidstaten van de Verenigde Naties om evaluaties te maken van de repercussies van de klimaatverandering en de klimaatschommelingen op de bodemerosie, de verslechtering en verzilting van de grond, en de verarming van de voedingsstoffen.

Beter cultiveren en de broeikasgassen terugdringen

20% van de broeikasgassen die afkomstig zijn van menselijke activiteit, komen van de landbouw. Kerntechnologieën kunnen bijdragen tot een vermindering van die gassen die uit de bodem opstijgen. Koolstofdioxide (CO2) en distikstofoxide (N2O) zijn de twee belangrijkste broeikasgassen die afkomstig zijn uit de bodem. 

Het IAEA biedt landbouwers en veehouders opleidingen over duurzaamheid en milieu met de bedoeling de broeikasgasemissies terug te dringen. Zo wordt hen aangeraden om plantenresten niet te verwijderen en aan wisselteelt te doen.

Dat zijn maar twee voorbeelden van technieken waarbij meer koolstof wordt vastgelegd in de bodem en de uitstoot wordt verminderd. Met behulp van nucleaire technieken analyseren wetenschappers de afvalisotopen van koolstof en zuurstof. De resultaten geven hen een indicatie hoe koolstof in de bodem kan worden vastgelegd. Dat noemen we koolstofvastlegging.

En distikstofoxide? Die stof komt voor in talrijke meststoffen en ze wordt op natuurlijke wijze geproduceerd en uitgestoten in en via de grond. Met behulp van een vochtigheidsmeter met neutronen kunnen wetenschappers meten hoeveel stikstof een plant op natuurlijke wijze kan opnemen. Ze gebruiken die gegevens om de exacte hoeveelheid stikstof te bepalen die een plant nodig heeft, om de uitstoot van stikstof in de atmosfeer terug te dringen en om de hoeveelheid gebruikte meststoffen te verminderen.

Hoe minder meststoffen, hoe beter

Meststoffen zijn duur. Voor landbouwers in ontwikkelingslanden betekenen ze een enorme hap uit hun budget. Daarom is het een goed idee om het gebruik van meststoffen te rationaliseren en te meten hoeveel een plant maximaal kan opnemen. Er is maar één methode om die hoeveelheid heel nauwkeurig te meten: via isotopische verklikstoffen in het nutritieve element van de meststof. Het IAEA heeft een intensief onderzoeksprogramma ontwikkeld waarmee het vandaag al mogelijk is veel kleinere hoeveelheden meststoffen te gebruiken.

Water, kostbaar en levensnoodzakelijk

De landbouw is goed voor ongeveer 70% van de wereldwijde waterconsumptie. De klimaatverandering kan tot periodes van droogte leiden of tot schommelingen in de waterkwaliteit ten gevolge van extreme meteorologische gebeurtenissen zoals overstromingen en stormweer. Een rationeel watergebruik is bijgevolg noodzakelijk.

Om de watervoorraad en waterbronnen te beschermen werkt het IAEA mee aan projecten in de lidstaten van de Verenigde Naties. In het licht daarvan worden radioactieve en stabiele isotopen gebruikt, naast heel gevoelige nucleaire analysemethoden. Isotopische technieken zijn een tool om inzicht te krijgen in de herkomst, het volume en het gedrag van watervoorraden met als doel duurzame strategieën uit te werken om die voorraden te beheren. Het resultaat is een rationeler watergebruik in landbouwbedrijven, betere irrigatietechnieken en een stijging van de productie.

Sleutelwoorden bij dit artikel

Dit kan u ook interesseren…

Nucleair Forum: wie zijn wij?

Het Nucleair Forum verenigt het merendeel van de ondernemingen en instellingen die actief zijn in de toepassingen van kerntechnologie. Het Nucleair Forum wil de referentie bij uitstek zijn over kerntechnologie, zowel voor de pers, voor de beleidsverantwoordelijken als voor het grote publiek. Ontdek meer