Veiligheid en controle van de kerncentrales
Veiligheid en controle van de kerncentrales

De kernenergiesector is de meest gecontroleerde sector ter wereld. De Europese stresstests hebben aangetoond dat de Belgische installaties tot de meest bestendige van Europa behoren en voldoende robuust zijn om extreme situaties het hoofd te bieden. In de Belgische kerncentrales worden meerdere veiligheidsniveaus en strikte procedures gehanteerd. Bovendien worden de centrales omhuld door een dubbele mantel.

Voeg daar nog ervaren medewerkers met een grote deskundigheid en een wereldwijde reputatie aan toe en het plaatje is compleet.

De hoogste prioriteit

De nucleaire veiligheid omvat alle technische, organisatorische en menselijke voorzieningen om voor elke installatie en uitrusting een normale werking te garanderen, ongevallen te voorkomen en bij eventuele ongevallen de impact ervan te beperken. Deze regels worden toegepast bij het ontwerp, de bouw, de werking, de onderbreking en de ontmanteling van elke installatie met een bron van ioniserende straling. Daarnaast gelden ze ook voor het vervoer van radioactief materiaal. Het fundamentele doel van de veiligheid is dus om in alle omstandigheden de radioactiviteit af te schermen. Het is voor alle toepassingen van nucleaire technologie een absolute noodzaak steeds de hoogste mate van veiligheid te behouden.

De veiligheid van een kernreactor berust op het behoud van drie functies: de controle over de kettingreactie, de afkoeling van de brandstof om het restvermogen af te voeren (zelfs als de kettingreactie gestopt is) en de afscherming van de radioactieve producten. Voor de andere installaties (een onderzoekslaboratorium bijvoorbeeld) bestaat de belangrijkste veiligheidsfunctie uit de afscherming van de radioactieve producten.

De organisatie en de collectieve en individuele houding van de medewerkers zijn essentieel.

De mens staat centraal in de dagelijkse risicobeheersing

Het professionalisme van de operatoren.

De dagelijkse uitbating van de kernreactoren berust op het professionalisme van teams die continu worden opgeleid. De ontwikkeling van een sterke veiligheidscultuur is een andere pijler van de nucleaire veiligheid en is nauw verbonden met de opleiding. De organisatie en de collectieve en individuele houding van de medewerkers zijn essentieel. Iedereen die werkt in een kerncentrale moet voor al zijn handelingen uitmuntendheid nastreven op het vlak van de nucleaire veiligheid. Een dergelijke cultuur moet elke dag worden opgebouwd met de constante bekommernis om continu te verbeteren.

Herzieningen

De uitbater van de centrales voert naast de geprogrammeerde onderbrekingen om de 12 tot 18 maanden en de tienjaarlijkse herzieningen constant andere controles uit. Inspecteurs voeren tests uit bij elke onderbreking om de reactor te herladen (om de 12-18 maanden) en doen ook tests tijdens de uitbating.

Geprogrammeerde onderbrekingen voor herzieningen en voor het herladen van de brandstof

Om de 12 tot 18 maanden ondergaan de Belgische kernreactoren een geprogrammeerde onderbreking om nieuwe brandstof te laden. Tijdens de weken dat deze onderbreking duurt, kunnen niet alleen specifieke controles worden uitgevoerd maar worden ook uitrustingen en systemen vervangen. Het is tevens de gelegenheid om de voorziene verbeteringen in het kader van de tienjaarlijkse herziening aan te brengen.

Tienjaarlijkse veiligheidsherziening

Om de 10 jaar ondergaat elke reactor tijdens een geprogrammeerde onderbreking een reeks doelgerichte controles. Dit belangrijke veiligheidsonderzoek wordt opgelegd bij wet en verzekert in de eerste plaats dat de installaties nog altijd conform de vereisten zijn die bij het ontwerp werden opgelegd. Er wordt tevens rekening gehouden met de conclusies uit de vorige tienjaarlijkse herzieningen en de recente veiligheidsregels en -procedures. Algemeen beschouwd vergelijken de exploitant en het erkende organisme (Bel V en het FANC) de toestand van de installaties en de gevolgde gedragslijnen tijdens de uitbating met de regels, de normen en de procedures die op dat moment gelden in de Verenigde Staten en de Europese Unie. Hieruit volgt een 'bestek' en een precieze planning voor de nodige verbeteringen. Deze verbeteringen worden aangebracht tijdens de regelmatige onderbrekingen van de kerncentrale onder het toezicht van Bel V en het FANC.

Ervaringen en efficiënte procedures worden effectief door de hele sector uitgewisseld op internationale schaal.

Onderhoud en ervaringsterugkoppeling

De ervaring die bij de uitbating wordt opgedaan, de technologische vooruitgang en de controles maken het mogelijk om de uitrustingen en installaties aanhoudend te moderniseren en dragen zodoende bij tot de continue verbetering van de verdediging van de veiligheid in de diepte.

De veiligheid wordt bovendien niet enkel constant verbeterd op basis van de in België opgedane ervaring maar ook op basis van de ervaring die wordt opgedaan in de andere kerncentrales wereldwijd. Ervaringen en efficiënte procedures worden effectief door de hele sector uitgewisseld op internationale schaal. 

Merk op dat een technische installatie die goed ontworpen is, regelmatig gecontroleerd en goed onderhouden wordt, garant staat voor een veilige uitbating op lange termijn.

Wist u dat?

Er jaarlijks gemiddeld 50 audits worden uitgevoerd in een kerncentrale? Dat is gemiddeld elke week één. Nucleaire deskundigen en het FANC (Federaal Agentschap voor Nucleaire Controle) komen dagelijks naar de kerncentrales om er te waken over de veiligheid. 

Stress tests

Stresstests

Enkele dagen na het ongeval van Fukushima op 11 maart 2011 legden de Europese autoriteiten stresstests op voor alle actieve kerncentrales in Europa. Die tests werden uitgewerkt in nauw overleg met ENSREG (de European Nuclear Safety Regulators’ Group), de vereniging waartoe de Europese regulatoren voor nucleaire veiligheid behoren. De stresstests hadden tot doel de veiligheidsmarge van de kerncentrales bij extreme natuurrampen zoals aardbevingen, overstromingen, zware stormen, extreme regenval enz. te herevalueren. Rampen die aan de basis kunnen liggen van het uitvallen van de elektriciteit of van de afkoeling.

In België ging het Federaal Agentschap voor Nucleaire Controle (FANC) nog verder dan de Europese aanbevelingen. Het FANC breidde de stresstests uit tot alle nucleaire instellingen van klasse I. Voor de kerncentrales werden de tests bovendien uitgebreid tot mogelijke andere bedreigingen gerelateerd aan menselijke activiteiten en aan kwaadwillige handelingen (hacking, neerstorten van een vliegtuig, terrorisme, gasexplosie, …).

De stresstests moeten voor elke nucleaire installatie de impact op de installatie evalueren en de veiligheidsmarge definiëren om aan een bepaald risico het hoofd te bieden. Na een grondige evaluatie van de rapporten heeft het FANC besloten dat de centrales van Doel en Tihange in staat zijn zonder risico extreme gebeurtenissen te weerstaan en de essentiële veiligheidsfuncties te garanderen. In zijn geconsolideerde rapport dat aan de Europese commissie werd bezorgd, heeft de ENSREG besloten dat de Belgische kerncentrales bij de meest robuuste van Europa gerekend kunnen worden.

Naar aanleiding van de conclusies van de stresstests werd eveneens een nationaal actieplan voorzien met een reeks technische verbeteringsmaatregelen en organisatorische werkpunten om de veiligheid van de kerncentrales nog te verbeteren. De opvolging van dit plan gebeurt door het FANC, dat hierover rapporteert aan de Europese instanties.

Dit kan u ook interesseren…

Het Belgisch Nucleair Forum wil de referentie bij uitstek zijn over kerntechnologie: voor de pers, de politiek en het grote publiek. Het wil mensen informeren aan de hand van een reeks uiteenlopende acties. ... Lees meer