Er is een fout opgetreden, probeer het later opnieuw.

Op de hoogte blijven via onze nieuwsbrief?

Hoe gebeurt het transport van radioactieve stoffen?
Hoe gebeurt het transport van radioactieve stoffen?

Het transport van radioactieve stoffen: hoe nauwkeuriger, hoe veiliger

Het vervoer van radioactieve stoffen is onderworpen aan strenge internationale regels, waarvan op elk moment wordt gecontroleerd of ze worden nageleefd. De veiligheids- en beschermingsmaatregelen zijn extreem gedetailleerd. Ontdek welk parcours de beveiligde colli afleggen en hoe medische radio-isotopen een race tegen de klok houden.  

In 2016 werden op het Belgische grondgebied 40.000 nationale en internationale transporten van radioactieve stoffen uitgevoerd. Bijna 90% van die colli die over de weg of via de lucht worden vervoerd zijn bestemd voor medische toepassingen. De resterende 10% betreft industriële toepassingen en de verschillende fasen van nucleaire brandstof, waaronder kernafval. Deze colli zijn meestal groter en worden over de weg, per trein of met de boot getransporteerd.

Reportage National Geographic: De race tegen de klok van medische radio-isotopen

Het transport van radio-isotopen: een race tegen de klok

Radio-isotopen zijn onmisbaar geworden voor medische diagnoses en behandelingen. Deze techniek wordt wereldwijd bij meer dan 30 miljoen mensen toegepast. Voor de productie en het transport van die radio-isotopen moeten heel wat stappen doorlopen worden, en liefst zo snel mogelijk.

Het transport is een delicate aangelegenheid: het moet aan alle normen voldoen om enerzijds de veiligheid van het personeel te garanderen en anderzijds de kwaliteit en doeltreffendheid van het getransporteerde product te vrijwaren. En dat allemaal in een recordtijd. De gespecialiseerde Belgische transportfirma TRANSRAD (Fleurus) verzorgt het transport van dergelijke gevoelige radioactieve stoffen. Het Mechelse bedrijf ISI (Isotopes Services International) en DHL zijn twee voorbeelden van bedrijven die dit gespecialiseerde transport in België en de rest van de wereld voor hun rekening nemen. De luchthaven van Zaventem is overigens een belangrijke internationale hub voor de verdeling van radio-isotopen wereldwijd.

Veiligheid van transporten: het principe van de verdediging in de diepte

Verdediging in de diepte is een principe dat op drie criteria berust, die continu worden gemonitord: de bestendigheid van de verpakkingen (insluiting en stralingafscherming), de betrouwbaarheid van het vervoer en de maatregelen die worden genomen om incidenten of ongevallen te voorkomen of om gevaarlijke situaties onder controle te krijgen. Het is het Internationaal Atoomenergieagentschap (IAEA) dat aanbevelingen formuleert en actualiseert. De naleving ervan wordt in België gecontroleerd door het Federale Agentschap voor Nucleaire Controle (FANC).

Wie staat in voor de veiligheid?

De dienst die de fysieke controles uitvoert en de veiligheidsadviseur van de verzender en de transporteur spelen een belangrijke rol in het vervoer van radioactieve stoffen. De verzender is verantwoordelijk voor de veiligheid van de colli, terwijl de transporteur verantwoordelijk is voor het veilige vervoer.

De verzender moet erop toezien dat alle reglementaire voorschriften en veiligheidsgaranties gedurende de hele transportketen worden nageleefd: van de keuze van de verpakking en de voorbereiding van de colli tot de lading, het vervoer en het uitladen.

De transporteur moet zijn opdracht uitvoeren volgens de reglementaire voorschriften die de verzender hem oplegt. Het vervoer van radioactief materiaal wordt toevertrouwd aan gespecialiseerde bedrijven. Zij beschikken over opgeleid en bevoegd personeel, dat gebruikmaakt van het vereiste materieel.

Wie ziet toe op de veiligheid?

De veiligheid en beveiliging van mensen en milieu tijdens het transport van radioactief materiaal behoort tot de opdrachten van het Federaal Agentschap voor Nucleaire Controle. Alleen het FANC levert transportvergunningen af in België. Daarnaast organiseert het FANC jaarlijks opleidingen voor chauffeurs en veiligheidsadviseurs.

De colli worden getest in extreme omstandigheden

Met een collo wordt het geheel van de inhoud en de verpakking bedoeld. Het Internationaal Atoomenergieagentschap (IAEA) heeft de verschillende types van colli en de bijbehorende veiligheidscriteria opgelijst volgens de eigenschappen van de materialen die vervoerd moeten worden. Want het zijn de colli zelf die de belangrijkste veiligheidsfactor vormen. 

Vooreerst moeten de colli voldoende resistent zijn tegen de intensiteit van stralingen. Ze worden gedurende een uur gemeten op twee meter afstand. Hoe radioactief de inhoud van een collo ook is, de stralingsdosis mag nooit de 0,1 millisievert overschrijden. Dat is de hoeveelheid straling waaraan een passagier op een trans-Atlantische vlucht wordt blootgesteld. Deze doeltreffende veiligheidsmaatregelen dienen niet alleen om de chauffeur te beschermen tegen straling, maar ook de bevolking.

Tot slot, aangezien een incident of ongeval nooit kan worden uitgesloten, moeten de transporten en de colli duidelijk voorzien zijn van de nodige signalisatie zodat nooddiensten onmiddellijk weten hoe ze moeten optreden.

Wist u dat ...

... een ongeval wordt gesimuleerd om de bestendigheid van de colli te testen? Zo wordt een groot en zwaar collo onderworpen aan twee tests: een vrije val vanaf 9 meter hoogte op een onvervormbaar oppervlak en een val vanaf 1 meter hoogte op een puntig voorwerp. Het collo mag achteraf geen enkele deuk of geen enkel lek vertonen. Daarnaast moeten de colli gedurende een halfuur bestand zijn tegen een warmte van 800 °C en tegen volledige onderdompeling in water.

Actieve beveiliging tegen kwaadwillige handelingen

Naast de veiligheidsprincipes gelden ook beveiligingsprincipes. De beveiliging betreft het geheel van beschermingsmaatregelen van het vervoer tegen diefstal, sabotage of andere kwaadwillige handelingen. Door hun aard zijn deze maatregelen confidentieel. Zo worden de data waarop transporten plaatsvinden nooit publiek bekendgemaakt. Sommige transporten worden begeleid door de politie, bijvoorbeeld wanneer het vervoerde materiaal het onderwerp uitmaakt van protesten.

Het transport van radioactief afval

Het is de Nationale instelling voor radioactief afval en verrijkte splijtstoffen (NIRAS) die instaat voor het beheer en de veiligheid van het afval. Net zoals bij andere colli steunt het veiligheidsprincipe op de afscherming van ioniserende stralen en de insluiting van radioactieve stoffen.

Wanneer het kernafval gesorteerd, geïdentificeerd en goedgekeurd is, wordt het naar Belgoprocess gebracht (filiaal van de NIRAS) in Dessel. NIRAS is verantwoordelijk voor het vervoer ervan en coördineert het transport met gespecialiseerde bedrijven. 

Een geruststellende balans

Sinds de oprichting van het FANC 12 jaar geleden heeft zich nog geen enkel incident voorgedaan waarbij de bevolking of het milieu in gevaar is gebracht, noch in België, noch in andere Europese landen.

Dit kan u ook interesseren…

Nucleair Forum: wie zijn wij?

Het Nucleair Forum verenigt het merendeel van de ondernemingen en instellingen die actief zijn in de toepassingen van kerntechnologie. Het Nucleair Forum wil de referentie bij uitstek zijn over kerntechnologie, zowel voor de pers, voor de beleidsverantwoordelijken als voor het grote publiek. Ontdek meer