Er is een fout opgetreden, probeer het later opnieuw.

Op de hoogte blijven via onze nieuwsbrief?

Hoe wordt kernafval veilig verwerkt en opgeslagen?

België is pionier in kerntechnologie en beschikt over een unieke expertise voor het verwerken van elke vorm van kernafval, in alle veiligheid en volgens de meest geschikte methodes.

Over wat voor afval hebben we het?

Kernafval wordt ook wel radioactief afval genoemd. Het is afkomstig van kerncentrales, ziekenhuizen, universiteiten en centra voor wetenschappelijk onderzoek. Om het afval veilig en efficiënt te verwerken wordt het ingedeeld volgens twee criteria: het activiteitsniveau (zwak, matig en hoog) en de levensduur van de radioactiviteit (kort, gemiddeld of lang). 

Al het kernafval in ons land wordt geïdentificeerd, gesorteerd en geïnventariseerd. We weten tot op de microgram nauwkeurig waar het zich bevindt. En we weten eveneens dat de verwerking en de inventarisering in strenge veiligheidsomstandigheden verlopen.

  • Categorie A: 80% van het kernafval heeft een korte levensduur en een zwakke tot matige activiteit (bijvoorbeeld: beschermingsmateriaal) 
  • Categorie B: 19% van het kernafval heeft een lange levensduur en een zwakke tot matige activiteit (bijvoorbeeld: fragmenten van ontmantelde kerncentrales.
  • Categorie C: 1% van het kernafval heeft een hoge activiteit. Die hoeveelheid komt overeen met een vingerhoed per inwoner per jaar in België (bijvoorbeeld: de gebruikte nucleaire brandstoffen).

Controle-instanties en erkende bedrijven

Het beheer en de verwerking van radioactief afval zijn strikt gereglementeerd in België. Slechts enkele organisaties beschikken daarvoor over de nodige vergunningen. De Nationale Instelling voor Radioactief Afval en Verrijkte Splijtstoffen (NIRAS) beheert al het radioactieve afval dat in België wordt geproduceerd. Belgoprocess (filiaal van NIRAS) staat in voor de verwerking, conditionering en opslag van alle radioactieve afvalstoffen die in Dessel zijn opgeslagen. De uitbaters van de kerncentrales staan ook in voor de conditionering van bepaalde types kernafval, vooraleer ze over te dragen aan NIRAS.

Het beheer van het afval maakt op regelmatige basis het voorwerp uit van strikte controles, die worden uitgevoerd door het Federale Agentschap voor Nucleaire Controle (FANC).

Een operator achter een raam van loodglas.

Hoe wordt kernafval verwerkt?

De verwerking en conditionering van radioactief afval bestaat uit de stralingsafscherming en insluiting van radioactieve stoffen. Tijdens de verwerking worden de radioactieve stoffen geconcentreerd en herleid tot kleinere volumes. Tijdens de verpakking wordt het materiaal geïmmobiliseerd en gestabiliseerd in een matrijs (bv. van cementmortel). 

De bescherming van de mensen die de afvalverwerking uitvoeren  

De verwerking van het afval met een matige activiteit gebeurt in een gesloten cel die is afgeschermd voor straling. De operatoren bevinden zich achter een betonnen muur en achter ramen van loodglas. Ze voeren alle handelingen uit met telemanipulatoren en toestellen die op afstand worden bediend. Voor de verwerking van afval met een hoge activiteit gelden dezelfde voorzorgsmaatregelen, alleen is de ruimte nog beter afgeschermd voor straling. Daarvoor wordt gebruikgemaakt van dikkere materialen of materialen met een hogere densiteit.

Afval van categorie C in Dessel.

Waar bevindt het kernafval zich?

Het afval ligt opgeslagen in Dessel in gebouwen die daar speciaal voor zijn bedoeld (verwerkt radioactief afval) en in Doel en Tihange (gebruikte nucleaire brandstoffen). 

Het afval van categorie A zit opgesloten in speciale vaten, die op hun beurt in betonnen kisten liggen, die verzegeld zijn met een natuurlijke en synthetische afdeklaag. Het afval van categorie B ligt opgeslagen in geventileerde bunkers. Het afval van categorie C wordt door een laag gewapend beton van anderhalve meter dikte afgescheiden van de buitenwereld. 
Ons kernafval houdt bijgevolg geen enkel gevaar in, noch voor de bevolking, noch voor het milieu.

Vandaag veilig opgeslagen. Maar morgen?

De huidige opslag van ons kernafval is maar een tijdelijke oplossing. Wat zijn de mogelijkheden op lange termijn?

Oplossing voor afval van categorie A

Dit afval bevat maar een beperkte hoeveelheid radioactieve stoffen, die na 300 jaar het merendeel van hun kracht verloren zullen hebben. Daarom komt dit afval in aanmerking voor bovengrondse opslag. Categorie A zal waarschijnlijk worden opgeborgen in speciale vaten. Daar komt een betonnen kist omheen. Die is ook nog eens afgedekt met natuurlijke en synthetische beschermingsmaterialen. Het afval wordt dus in modules aan de aardoppervlakte geborgen. In juni 2006 heeft de Belgische regering gekozen voor een bovengrondse opslagruimte, die zich onder een koepel bevindt, in de gemeente Dessel.  

Oplossingen voor afval van categorie B en C 

Volgens wetenschappers zijn diepe ondergrondse kleilagen een perfect veilige opslagzone gedurende honderdduizenden jaren. Klei heeft inderdaad de eigenschap om radioactiviteit vast te houden en in diepe kleilagen kunnen de radioactieve stoffen hermetisch worden geïsoleerd van de bevolking en het milieu. NIRAS beveelt deze oplossing aan op basis van meer dan 30 jaar onderzoek, dat vooral is uitgevoerd in het ondergrondse laboratorium HADES, een Belgisch expertisecentrum dat internationale faam geniet. 

Het afval van categorie B en C zou verpakt worden in verschillende lagen die zorgen voor de insluiting van het radioactief afval. Deze verpakking vormt de kunstmatige barrière. Daarna wordt het afval diep onder de grond in de kleilagen geborgen. Hier is het afval veilig en hermetisch geïsoleerd van mens en milieu. Deze kleilagen vormen de natuurlijke barrière. Wanneer de kunstmatige barrières na heel lange tijd verdwijnen (na 1.000 jaar, 10.000 jaar, etc) en de radioactieve stoffen zullen vrijkomen uit de verpakking, zorgen de eigenschappen van de klei (als natuurlijke barrière) ervoor dat de radioactiviteit zich zeer traag verspreidt. Deze oplossing waarbij stoffen worden begraven, wordt al toegepast in Frankrijk, Finland en Zweden, maar ze moet in ons land nog groen licht krijgen van de regering.

Sleutelwoorden bij dit artikel

Dit kan u ook interesseren…

Nucleair Forum: wie zijn wij?

Het Nucleair Forum verenigt het merendeel van de ondernemingen en instellingen die actief zijn in de toepassingen van kerntechnologie. Het Nucleair Forum wil de referentie bij uitstek zijn over kerntechnologie, zowel voor de pers, voor de beleidsverantwoordelijken als voor het grote publiek. Ontdek meer