Er is een fout opgetreden, probeer het later opnieuw.

Op de hoogte blijven via onze nieuwsbrief?

Wat gebeurt er met het Belgische kernafval?
Wat gebeurt er met het Belgische kernafval?

Wat gebeurt er met het Belgische kernafval?

België is sinds de ontwikkeling van kernenergie een pionier in de Europese nucleaire industrie. Ontdek meer over de Belgische knowhow binnen de verwerking en het beheer van kernafval.

België is een pionier in nucleaire innovatie, en dus ook in afvalbeheer

België is sinds de ontwikkeling van kernenergie een pionier in de Europese nucleaire industrie. Al in 1956 werd op het Studiecentrum voor Kernenergie SCK•CEN in Mol de BR1 onderzoeksreactor opgestart. Dit was de eerste onderzoeksreactor in Europa!

Doorheen de jaren creëerden de wetenschappers in het internationale gerenommeerde SCK•CEN talrijke innovaties, die een ruime nucleaire industrie in België met zich meebrachten. Met EUROCHEMIC werd een unieke Europese installatie gebouwd voor de verwerking van splijtstoffen, op de site van wat nu Belgoprocess is. De eerste gerecycleerde (MOX) brandstof werd in België ontwikkeld, en op industriële schaal gefabriceerd in Belgonucleaire.
Deze rijke en diverse nucleaire ontwikkelingen brachten verschillende soorten nucleair afval met zich mee. Opnieuw greep België zijn kans om een vooraanstaande rol in afvalverwerking uit te bouwen. Op deze manier wordt nucleair afval op een veilige en maatschappelijk verantwoorde manier geminimaliseerd, gestockeerd en op termijn geborgen.

Splijtstofcontainergebouw op de site van Doel (foto: ENGIE Electrabel)

De verwerking van het nucleair afval gebeurt op de site van Belgoprocess of bij de uitbater

Door zijn rijke nucleaire traditie beschikt België ook over verschillende soorten afval. Elk soort afval heeft een eigen verwerkings -en stockagetraject. Belgoprocess zorgt voor België op zijn site in Dessel voor een veilige en efficiënte verwerking van ons nucleair afval uit de volledige nucleaire sector, van de kerncentrales tot de medische en technologische sector, vooraleer het kan opgeslagen worden. Ook de uitbaters van de kerncentrales beschikken zelf over eigen afvalverwerkingssystemen om nucleair afval te conditioneren. Onder conditioneren verstaat men het immobiliseren van de radioactiviteit, zodat deze niet kan ontsnappen uit de afvalverpakking.

Hoogtechnologische verwerkingsinstallaties voor diverse soorten nucleair afval

Ons nucleair afval wordt gestockeerd volgens zijn radioactiviteitsniveau in verschillende categorieën: A, B en C. Nucleair afval komt echter voor in alle vormen, en moet eerst behandeld of geconditioneerd worden om het veilig te kunnen stockeren.
Kernafval is vast of vloeibaar, brandbaar of niet-brandbaar, compacteerbaar of niet-compacteerbaar,... Elke afvalsoort verdient een specifieke behandeling, om het daarna zo veilig mogelijk te kunnen opslaan. Belgoprocess beschikt over verschillende hoogtechnologische installaties op zijn site om nucleair afval veilig te sorteren en te verwerken.

Een verbrandingsoven verwerkt vast brandbaar laagradioactief afval: beschermende kledij, papier, filters, dozen, … Na verbranding worden de assen gecompacteerd en gecementeerd, en blijft er een minimale hoeveelheid laagradioactief afval over. Door de grondige rookgasreiniging wordt er geen radioactiviteit in de omgeving gebracht door de verbranding.

Een afvalcollo dat uit de supercompactor komt. De supercompactor heeft een perskracht van 2000 ton! (bron: Belgoprocess)

Niet-brandbaar vast afval wordt verzameld in stalen vaten die onder zeer grote druk geperst worden in de supercompactor op de site van Belgoprocess. Niet-brandbaar en niet-persbaar afval wordt versneden en in vaten (deze vaten worden ook ‘collo’ genoemd) verzameld. Een polyvalente installatie staat in voor de conditionering van laag-, middel- en hoogactief afval. Ook niet-standaard historisch nucleair afval wordt in deze installatie verwerkt. 

Vloeibaar radioactief afval wordt in tanks verzameld en door een chemische of thermische behandeling tot een klein volume slib herleid. Dit wordt dan veilig geconditioneerd.

Voorbereidende werken op de site in Dessel (bron: NIRAS).

De definitieve opslag van laagactief afval komt eraan

Voor het laag radioactief afval worden momenteel de voorbereidende bouwwerkzaamheden gestart voor een berging aan de oppervlakte, op de terreinen van Belgoprocess in Dessel

De federale regering gaf het startschot voor het onderzoek naar een definitieve oplossing voor de berging van het laag radioactief afval (Categorie A of kortweg Cat A-afval). Na grondig onderzoek, projectontwikkeling en overleg met de bevolking, wordt eind dit jaar de vergunning  voor de bergingsinstallatie verwacht, zodat de bouwwerkzaamheden van start kunnen gaan. De definitieve berging zal starten in 2024.

De bergingsmodules van het laagactief kernafval

Het Cat A-project zal een oplossing bieden voor het laagactief afval dat vandaag reeds aanwezig is op de site van Belgoprocess, maar ook voor toekomstige laagradioactief afval dat zal ontstaan, bijvoorbeeld bij de ontmanteling van de huidige kerncentrales. Tegen 2070 wordt verwacht dat het opslaggebouw volledig gevuld zal zijn.

Het Cat A-afval is ongeveer zo’n 300 jaar radioactief. Dit is een tijdschaal die door de mens beheerbaar is (in tegenstelling tot het hoog radioactief afval), daarom wordt geopteerd door een oppervlakteberging met controle. Na 300 jaar wordt de nucleaire controle opgeheven en worden de materialen niet meer als radioactief afval beschouwd. 

Op deze blog van het NIRAS, kan u de bouwwerken op de site in Dessel opvolgen: https://www.niras.be/bouwblog

Veiligheid voorop bij de definitieve opslag van laagactief afval

Om de veiligheid van het Cat A afval op lange termijn te garanderen, worden verschillende barrières ingebouwd in het ontwerp van de installatie. Het huidige collo dient als eerste barrière. Daarna worden 4 colli in een betonnen kist of caisson geplaatst en deze wordt zelf opgevuld met mortel. Zo ontstaat een robuuste monoliet, de 2de veiligheidsbarrière. Elke monoliet ondergaat nog een grondige controle vooraleer deze in de bergingsinstallatie wordt geplaatst.

De bergingsinstallatie bestaat uit verschillende betonnen modules, die afgesloten worden wanneer ze vol zijn. Dit is de 3de barrière. Over alle modules heen komt een vast dak, waarover een natuurlijke afdekking. Die houdt op zich ook nog de insijpeling van water in de modules tegen. De volledige installatie wordt continu geïnspecteerd. Zo kan men tijdig defecte monolieten detecteren en indien nodig herverpakken. Ook de stabiliteit van het gebouw en de kwaliteit van het grondwater worden continu opgevolgd.

Zicht op de volledig afgewerkte Cat A installatie. De modules zijn als groene heuvels in het landschap geïntegreerd (bron: NIRAS).

België levert toponderzoek voor de diepe opslag van kernafval in kleilagen

Ook de berging van het hoogactief afval wordt reeds lange tijd voorbereid. Dit afval bevindt zich momenteel grotendeels in daartoe voorziene gebouwen op de sites van de kerncentrales of op de site van Belgoprocess. 

België startte als pionier in 1980 al het onderzoek naar de berging in kleilagen, met de bouw van het HADES onderzoekslabo op de site van het Studiecentrum voor Kernenergie in Mol. Al bijna 40 jaar wordt er ondertussen uniek onderzoek verricht naar het gedrag van klei bij de berging van hoogactief afval.

Het laboratorium bevindt zich zo’n 230 meter onder de grond op de site van het SCK•CEN in de Boomse kleilaag. De naam verwijst naar de plaats Boom, waar deze kleilaag aan de oppervlakte komt en ontgonnen wordt voor de productie van bakstenen.

De meeste landen opteren voor een diepe ondergrondse berging omwille van de lange periode dat het afval radioactief blijft. Op dergelijke tijdschaal kan de mens onmogelijk de veiligheid van het afval garanderen. Bij een diepe berging is noodzakelijk om op dergelijke tijdschaal een stabiele bodemsamenstelling te garanderen. Deze locatie is bijvoorbeeld ongevoelig aan ijstijden, en dient in seismisch stabiel gebied gekozen te worden.
 
In België moet het hoogactief afval nog enkele jaren afkoelen vooraleer aan een definitieve berging kan begonnen worden. Over de keuze van de bergingstechniek en de locatie van de installatie zal in de komende jaren een beslissing genomen worden. 

De veiligheid van het bovengronds gestockeerde kernafval wordt continu geoptimaliseerd

De veiligheid van het gestockeerde radioactief afval in België continu geëvalueerd. Bestaande gebouwen worden continu aangepast aan de hoogste veiligheidsstandaarden waar nodig. Nieuwe opslaggebouwen zijn ook in aanbouw op de sites van de kerncentrales in Doel en Tihange, en op de site van Belgoprocess.

Dankzij innovatieve technieken wordt de conditionering van het afval steeds verbeterd, en wordt de hoeveelheid gereduceerd. Lees daar op deze pagina meer over.

Dit kan u ook interesseren…

Nucleair Forum: wie zijn wij?

Het Nucleair Forum verenigt het merendeel van de ondernemingen en instellingen die actief zijn in de toepassingen van kerntechnologie. Het Nucleair Forum wil de referentie bij uitstek zijn over kerntechnologie, zowel voor de pers, voor de beleidsverantwoordelijken als voor het grote publiek. Ontdek meer