MYRRHA: de wereld kijkt gefascineerd naar een Belgisch prototype

Er is een nieuwe reactor in opbouw, en niet zomaar een.
Het gaat om het eerste prototype ter wereld dat zal aangedreven worden door een deeltjesversneller. De reactor kreeg de naam MYRRHA en zal fungeren als onderzoeksreactor. Waarvoor die zal worden gebruikt? Voor fundamenteel fysicaonderzoek, de productie van medische radio-isotopen, het bestuderen van nieuwe brandbare materialen, onderzoek op kernafval en naar kernfusie... Dit grootschalige Belgische project trekt onderzoekers vanuit de hele wereld aan en zal over een tiental jaar operationeel zijn.

Een hybride reactor: een Belgische primeur

MYRRHA is een Belgisch project van internationale omvang dat geleid wordt door het Studiecentrum voor Kernenergie (SCK•CEN) te Mol, in de provincie Antwerpen. MYRRHA staat voor Multi-purpose hYbrid Research Reactor for High-tech Applications. Het is de eerste keer dan een reactor van dit type gebouwd wordt.

MYRRHA, die wordt beschouwd als een "hybride" of "subkritische" reactor, wordt aangedreven door een deeltjesversneller. We spreken dus over een Accelerator Driven System (ADS). De deeltjesversneller genereert neutronen die zowel de motor als de brandstof van de MYRRHA vormen.

VENUS-reactor met Genepi versneller.

Het is een bijzonder veilig proces: er zijn geen automatische kettingreacties mogelijk. Wanneer men de deeltjesversneller stillegt, stopt de kettingreactie in een fractie van een seconde. Hij werkt als een eenvoudige start/stopknop.

In het kader van zijn GUINEVERE-project heeft het SCK•CEN de VENUS-reactor omgevormd tot een ADS-demonstratiemodel. De succesvolle ontwikkeling van het beperkte model van GUINEVERE is een grote stap voorwaarts in de ontwikkeling van MYRRHA. In het GUINEVERE-project kon het concept van MYRRHA eerst op kleinere schaal getest worden.

Als ingenieur heb ik het gevoel dat ik oplossingen kan bieden voor problemen in onze maatschappij. In mijn ogen zijn de basisvaardigheden die je nodig hebt in het beroep van ingenieur: nieuwsgierigheid, behoudsgezindheid en probleemoplossend denken.

Prof. Dr. Hamid Aït Abderrahim, directeur van het MYRRHA-project.

MYRRHA, een waardige opvolger voor de BR2

MYRRHA is dan wel de eerste onderzoeksreactor die wordt aangedreven door een deeltjesversneller, maar het SCK•CEN kan trots zijn op ruime ervaring op vlak van onderzoeksreactoren. De BR2 (Belgian Reactor 2), die zich eveneens in Mol bevindt, is tot op vandaag een van de meest performante onderzoeksreactoren ter wereld. (werd in FR ook verwijderd)

De de BR2 blijft nogtot  2026 in dienst. Hij zal ook een belangrijke bijdrage leveren aan de ontwikkeling van de MYRRHA, die daarna de fakkel zal overnemen.

BR2 en MYRRHA: onmisbaar voor de nucleaire geneeskunde

De BR2 is bovendien een van de zes reactoren die medische isotopen produceren voor de hele wereld. Deze radio-isotopen zijn essentieel voor bijvoorbeeld de diagnose en behandeling van kanker. Elk jaar hebben 30 miljoen mensen baat bij de ontwikkelingen in de nucleaire geneeskunde voor meer dan 60 pathologieën.

De BR2 produceert in zijn eentje 20 tot 25% van de radio-isotopen die wereldwijd gebruikt worden en zijn wekelijkse capaciteit kan indien nodig worden opgedreven naar 65%. Ook hier zal MYRRHA het werk verderzetten en zo de toekomst van de nucleaire geneeskunde vrijwaren en miljoenen patiënten helpen. Naast de productie van radio-isotopen zal er ook onderzoek worden uitgevoerd om nieuwe isotopen te ontwikkelen.

Bovenaanzicht van de onderzoeksreactor BR2, momenteel in gebruik bij SCK•CEN. Bron: SCK•CEN. Used by permission

Toen ik 14 jaar oud was, kreeg ik les van een leraar die prachtig kon vertellen over Pierre en Marie Curie, de grondleggers van de nucleaire fysica, en over de onzichtbare wereld van neutronen en becquerels... Ik was meteen verkocht.

Prof. Dr. Hamid Aït Abderrahim, directeur van het MYRRHA-project.

MYRRHA en de zoektocht naar duurzame oplossingen

Dankzij de subkritische reactorkern is MYRRHA volledig ontworpen voor onderzoek en testing van toekomstige kernsplijtings- en -fusiesystemen, evenals de transformatie van kernafval.

Bij kernfusie wordt het proces dat plaatsvindt in de kern van de zon en de sterren nagebootst. Als dit proces gereproduceerd zou kunnen worden op aarde, zouden we definitief kunnen voldoen aan alle energienoden van de mensheid en bovendien duurzame energie produceren.

MYRHHA zal ook het voortouw nemen in het onderzoek naar transmutatie. Transmutatie is de wetenschappelijke term voor de transformatie van radioactieve elementen met een lange vervaltijd in elementen met een korte vervaltijd. Het doel van transmutatie is om het volume en de levensduur van kernafval te verminderen en om het kernafval te gebruiken als brandstof van de toekomst.

Bron: SCK•CEN. Used by permission

Hoever staat het MYRRHA-project op dit moment?

Op dit moment is de eerste fase van de opbouw van MYRRHA volop bezig. De deeltjesversneller wordt stap voor stap opgebouwd. Tegelijk gaat SCK•CEN verder met de formaliteiten om de nodige licenties te verkrijgen.

Professor Hamid Aït Abderrahim, directeur van het MYRRHA-project, maakt de balans op van de vooruitgang: "Momenteel komen vanuit het Cyclotron Resource Centre (het CRC van de universiteit van Louvain-la-Neuve) de onderdelen binnen voor een eerste prototype deeltjesversneller voor MYRRHA. Elk onderdeel is er apart onderworpen aan uitgebreide testen. De onderdelen zullen vervolgens gebruikt worden voor de opbouw van een deeltjesversneller die dan in zijn geheel uitgebreid getest zal worden. Bij SCK•CEN willen we eerst aantonen dat het prototype flexibel en betrouwbaar functioneert, voor we beginnen met de opbouw op grote schaal van de deeltjesversneller van MYRRHA."

Innovatiemotor in Europa

De Europese Commissie erkent MYRRHA als een internationaal innovatieproject van groot maatschappelijk belang. MYRRHA stimuleert de innovatie in heel Europa en speelt een rol in de ontwikkeling van de kenniseconomie. Net als de Belgische regering, heeft Europa daarom besloten om SCK•CEN financiële steun te verlenen voor dit project.

Zo is MYRRHA sinds 2010 een van de Europese prioriteiten op vlak van onderzoeksinfrastructuur voor elektriciteitsproductie. Door te kiezen voor deze multifunctionele installatie, wil Europa voorop blijven op vlak van Onderzoek & Ontwikkeling voor de productie van duurzame elektriciteit.

De inplanting van het MYRRHA gebouw met de lange hal voor de deeltjesversneller op de site van het SCK•CEN in Mol. Bron: SCK•CEN. Used by permission

De Belgische regering van haar kant, steunt MYRRHA zodat het SCK•CEN zijn werk kan verderzetten als pionier op vlak van nucleair onderzoek en als wereldspeler in de productie van radio-isotopen.

"België is meer dan ooit vastbesloten om voorop te blijven in de nucleair-technologische innovatie. Het MYRRHA-project is een duidelijk bewijs dat we blijven investeren in nucleair onderzoek om zo de ontwikkeling van onze expertise en onze infrastructuur te blijven onderhouden en versterken. De technologische oplossingen die MYRRHA te bieden heeft, zijn essentieel voor de toekomstige generaties. Ze gaan de ecologische voetafdruk van kernafval verlagen en zullen garant staan voor een betrouwbare productie van medische radio-isotopen voor iedereen." 


Marie Christine Marghem, Federaal Minister van Energie, Leefmilieu en Duurzame Ontwikkeling.

Het MYRRHA-project wekt trouwens interesse vanuit de hele wereld en wordt erkend als een van de belangrijkste innovatiemotoren in de nucleaire sector.

Voor een nieuwe generatie wetenschappers en voor werkgelegenheid

Het MYRRHA-project trekt specialisten uit de hele wereld aan en draagt bij tot de versterking van onze internationale uitstraling en onze reputatie van uitmuntendheid. Naast de opleiding van toekomstige generaties van experten, biedt dit project van wereldformaat ook de mogelijkheid om bruggen te bouwen tussen talrijke onderzoeksinstituten, universiteiten en bedrijven, zowel in ons land als in de rest wereld.

Tijdens de exploitatiefase zal MYRRHA ongeveer 2.000 duurzame jobs creëren, zowel direct als indirect. Deze dynamiek zal bovendien gepaard gaan met bijkomende jobs door de oprichting van spin-offs en de inplanting van nieuwe spitstechnologiebedrijven in de omgeving van het SCK•CEN.

Dit kan u ook interesseren…

Nucleair Forum: wie zijn wij?

Het Nucleair Forum verenigt het merendeel van de ondernemingen en instellingen die actief zijn in de toepassingen van kerntechnologie. Het Nucleair Forum wil de referentie bij uitstek zijn over kerntechnologie, zowel voor de pers, voor de beleidsverantwoordelijken als voor het grote publiek. Ontdek meer