Energietransitie: de analyse van academici
Energietransitie: de analyse van academici

Hoe zien academici de energietransitie op het vlak van klimaat en economie?

Belgische en internationale academici hebben de energietransitie en de energiemix van de toekomst becijferd en geanalyseerd, zowel voor België, als voor rest van de wereld. Ze benadrukken allemaal de noodzaak om een energiestrategie op lange termijn te ontwikkelen, waarbij de verschillende koolstofarme technologieën een plaats krijgen. We zetten hun inzichten op een rijtje.

“Als aan energie geraakt wordt, raakt men ook de rest van de economie.”

Jean-Marc Jancovici, oprichter The Shift Project

Jean-Marc Jancovici, The Shift Project

"Een welvarende wereld, zonder klimaatrampen, heeft noodzakelijkerwijs kernenergie nodig."

Jean-Marc Jancovici is de oprichter van The Shift Project, een adviesgroep die de uitstap uit fossiele brandstoffen bestudeert. Hij benadrukt het belang van energie voor het draaiend houden van onze economie en herinnert eraan dat, over de hele wereld, elektriciteit nog voor 65% opgewekt wordt door middel van fossiele brandstoffen. Hij prijst daarom een strategie aan op lange termijn in onze westerse landen, die berust op grote investeringen in energietechnologieën en op de vermindering van de consumptie.

Jean-Marc Jancovici heeft het ook over de noodzaak aan verstandige investeringen. Hij geeft twee voorbeelden. Eerst en vooral Duitsland dat, met de versnelde uitstap uit kernenergie, 350 miljard euro heeft geïnvesteerd om van slechts 250 g CO2/kWh over te gaan naar 220 g CO2/kWh. Vervolgens haalt hij Frankrijk aan, dat 300 miljard heeft geïnvesteerd in zijn nucleair park en zo zijn CO2–uitstoot heeft teruggedrongen van 250 g/kWh tot 150g/kWh.

Hij voegt eraan toe dat als we alleen zouden moeten rekenen op hernieuwbare energiebronnen voor de productie van een gelijkaardige hoeveelheid energie zoals die geproduceerd door de huidige kerncentrales, dan zou ons dat tien tot twintig keer meer kosten. Hij toont aan dat, voor het oplossen van het klimaatprobleem zonder een economische ondergang, kernenergie onontbeerlijk is.

Download hier de volledige presentatie

“Het ontbreekt ons aan fundamentele stimulansen. Zoals de prijs van koolstof bijvoorbeeld.”

Johan Albrecht, professor energie- en milieubeleid Universiteit Gent

Johan Albrecht, Universiteit Gent

"Alle koolstofarme energiebronnen benutten, dus zowel hernieuwbare energie, als kernenergie."

De productiecapaciteit voor elektriciteit uit hernieuwbare energiebronnen zal in België in stijgende lijn blijven gaan tot 2030. Een scenario zonder kernenergie houdt in dat hoe groter het aandeel van hernieuwbare energie zal zijn, hoe meer energie zal moeten worden geïmporteerd om de onderbroken productie te compenseren en om onze voorziening te verzekeren.

Johan Albrecht, professor in energie- en milieubeleid aan de Universiteit Gent, heeft bovendien aangetoond dat een eventuele kernuitstap in 2025 zich zou vertalen, in het beste geval, in een verdubbeling van de CO2–uitstoot in België. Hij benadrukt de noodzaak voor ons land om een lange termijn visie te ontwikkelen, die gebaseerd is op een combinatie van kernenergie en hernieuwbare energie.

Download hier de volledige presentatie

“Als kernenergie erin slaagt om flexibeler te worden en om het onregelmatige karakter van de hernieuwbare energiebronnen te compenseren, dan lijkt hun complementariteit een evidentie.”

Marco Cometto, analist kernenergie bij de OESO

Marco Cometto, OESO-NEA

"Om de klimaatdoelstellingen te behalen, is er geen ander keuze dan onze energieproductie te heroriënteren."

Het Internationaal Energieagentschap voorziet, tegen 2050, dat we het aandeel van de hernieuwbare energie moeten optrekken van 22% tot 67% en dat van kernenergie van 11 naar 16%. Marco Cometto, analist kernenergie bij het Nucleair Energie Agentschap (NEA) van de OESO, heeft onderzoek gedaan naar de interacties tussen hernieuwbare energie en kernenergie.

Ook al vereisen kernenergie en hernieuwbare energie grote investeringen, de exploitatiekost ervan ligt echter laag. Daarom vormen ze concurrentie voor elkaar op de markt, terwijl ze samen zouden moeten worden aangewend om te strijden tegen de klimaatverandering. 

Andere parameter: hernieuwbare energie is afhankelijk van de weersomstandigheden en is soms geografisch gezien erg ver verwijderd van de consument. Om onze voorziening te kunnen garanderen, is er dus ook hulpinfrastructuur nodig, die ook koolstofarm moet zijn. Vandaar de noodzaak om kernenergie te behouden, de uitstoot is immers gelijkaardig aan die van hernieuwbare energie. 

Download hier de volledige presentatie

“De nieuwe nucleaire systemen zijn zeer flexibel en bekleden een volwaardige plaats in de energiemix van de toekomst.”

Jean-Claude Maun

Jean Claude Maun, Université libre de Bruxelles

"Het elektriciteitsnet vormt de onvermijdelijke link tussen de productie en de consumptie van elektriciteit. Deze moet dus constant in evenwicht zijn."

Het huidige Belgische elektriciteitsnet is gericht op een conventionele productie van elektriciteit en hangt af van de kerncentrales voor het verzekeren van de basisproductie. In 40 jaar is dat zo goed als niet veranderd. De aanpassingen aan het net (die de exploitatie van hernieuwbare bronnen moet mogelijk maken) zijn duur en gebeuren te traag. Micronetten kunnen eventueel een oplossing bieden op lokaal niveau, maar daarvoor is een grote flexibiliteit nodig.

Bijgevolg zal het elektriciteitsnet flexibeler moeten worden om de energiemix van de toekomst, gebaseerd op de combinatie van hernieuwbare energie en kernenergie, te kunnen integreren. Met de opkomst van de hernieuwbare energiebronnen zal elektriciteit op een gedecentraliseerde manier geproduceerd worden. Het is bovendien wenselijk om de betrouwbaarheid van het net te verzekeren, zelfs in het geval dat er een belangrijk aandeel is weggelegd voor hernieuwbare energie. Een risicoanalyse dringt zich op.
De aansluitingen op gelijkstroom bieden een interessante oplossing om de efficiëntie van de productie van een hernieuwbare energievorm te versterken. In die zin dat ze ervoor zorgen dat de verliezen beperkt worden. In het kader van een energiemix met een combinatie van kernenergie en hernieuwbare energie, kan de combinatie van het bestaande net met aansluitingen op gelijkstroom over lange afstanden een goede oplossing blijken vanuit een economisch standpunt.

Download hier de volledige presentatie

“Mensen denken steeds aan één specifieke technologie voor de energieproductie als oplossing voor de klimaatverandering. Dat is niet de goede manier van denken. De oplossing ligt niet bij één enkele technologie of één enkele energiebron.” 

Dieter Helm, Oxford University

Dieter Helm, Oxford University

"De energiemix vereist ook een technologiemix."

Dieter Helm is professor energiebeleid aan de Universiteit van Oxford. Volgens hem zullen de bestaande technologieën niet volstaan om de klimaatverandering tegen te gaan. Des te meer omdat de vraag naar elektriciteit stijgt. Denk maar aan, onder andere, elektrische auto’s, robots en 3D-printers.

Voldoende koolstofarme elektriciteit produceren is dus essentieel. We hebben zowel kernenergie nodig, als hernieuwbare energie, maar we moeten er ook nieuwe technologieën in integreren. Innovatie is trouwens aan de gang. Denk maar aan de nanotechnologie die gebruikt wordt in de nieuwe generatie zonnepanelen, aan geothermische warmte, aan de kleine modulaire reactoren (SMR) en aan de technologische vooruitgang van kernenergie van de vierde generatie.

Studie PwC

In 2016 ontwikkelde PwC Enterprise Advisory een studie over hetzelfde onderwerp. Deze studie (“Successen in energietransitie. De rol van kernenergie en hernieuwbare energie in België”) ging na wat de haalbaarheid is van de combinatie van hernieuwbare energie en kernenergie. Daarnaast onderzocht deze studie ook de impact van de combinatie hernieuwbare energie en kernenergie op drie parameters:

  • Bevoorradingszekerheid
  • Kostprijs van elektriciteit
  • Impact op de CO2-uitstoot

De studie onderzocht de karakteristieken van deze koolstofarme energiemix tegen 2030 en 2050.

Dit kan u ook interesseren…

Nucleair Forum: wie zijn wij?

Het Nucleair Forum verenigt het merendeel van de ondernemingen en instellingen die actief zijn in de toepassingen van kerntechnologie. Het Nucleair Forum wil de referentie bij uitstek zijn over kerntechnologie, zowel voor de pers, voor de beleidsverantwoordelijken als voor het grote publiek. Ontdek meer