Er is een fout opgetreden, probeer het later opnieuw.

Op de hoogte blijven via onze nieuwsbrief?

Wat is radioactiviteit?
Wat is radioactiviteit?

Wat is radioactiviteit?

Radioactiviteit is een natuurlijk fenomeen dat al vanaf het ontstaan van de aarde bestaat. Tegelijkertijd is kerntechnologie een relatief jonge wetenschap. Er bestaat dus twee soorten radioactiviteit: natuurlijke en artificiële.

Bij de transformatie van een atoom in een ander atoom komen straling en energie vrij. Dit is het fenomeen dat we kennen als radioactiviteit. Radioactiviteit is een natuurlijk fenomeen dat reeds sinds de oorsprong van de aarde bestaat en is dus ook letterlijk overal aanwezig: in het water, de lucht, de bodem, in levende wezens. De mens zelf is radioactief.

Er zijn twee soorten radioactiviteit

Natuurlijke radioactiviteit

Die omvat voornamelijk:

  1. De radioactieve elementen in de bodem.
  2. De kosmische straling in de ruimte en, in het bijzonder, afkomstig van de zon. Op 1.500 meter hoogte is die straling 1,5 maal sterker dan op zeespiegelniveau.
  3. De radioactieve elementen die wij opnemen via de ademhaling en de voeding.

De radioactiviteit kan sterk variëren, bijvoorbeeld naargelang de aard van de bodem en de hoogte. Radioactiviteit is vijf- tot twintigmaal hoger in granietgebergten dan op sedimentaire bodems. In sommige streken in Brazilië of in Zuid-India (Kerala) wonen grote bevolkingsgroepen in gebieden waar de natuurlijke radioactiviteit van de bodem (door de aanwezigheid van thorium) 30 tot 40 maal hoger ligt dan in België. De natuurlijke radioactiviteit is als gevolg van de kosmische straling hoger op grotere hoogte: op 1.500 meter hoogte is ze anderhalf maal sterker dan op zeeniveau.

Artificiële radioactiviteit

Artificiële radioactiviteit wordt grotendeels voortgebracht door medische toepassingen en door industriële activiteiten, zoals de verbranding van koolstof of het gebruik van fosfaatrijke meststoffen. De productie van elektriciteit door kernenergie vertegenwoordigt slechts een zeer klein gedeelte van de artificiële radioactiviteit.


Soorten straling

Er bestaan drie soorten desintegratie of radioactieve straling: alfa- en bètastralen die uit deeltjes bestaan en gammastralen die uit elektromagnetische golven bestaan.

Alfa- en bètastralen kunnen eenvoudigweg (met respectievelijk een blad papier en een blad aluminium) worden tegengehouden. Om zich tegen gammastralen te beschermen, is een dikke betonnen of loden wand nodig.

De metingseenheden

Er zijn drie metingseenheden:

  • De Becquerel (Bq)
    De activiteit van een radioactief lichaam is het aantal desintegraties van zijn atomen in één seconde. Een becquerel komt overeen met één desintegratie per seconde. Dit is een zeer kleine metingseenheid. Meestal worden de veelvouden ervan gebruikt zoals de megabecquerel (MBq of 1 miljoen becquerel) of de gigabecquerel (GBq of 1 miljard becquerel). Alle stoffen zijn samengesteld uit atomen, waarvan sommige radioactief zijn. Bijvoorbeeld: een kilo aardappelen zendt 130 becquerel uit, een liter melk 80 en een kilo graniet 8.000! Een persoon van 70 kilo zendt ook ongeveer 8.000 becquerel uit. 
  • De Gray (Gy)
    Met deze eenheid kan de hoeveelheid geabsorbeerde straling worden gemeten. 
  • De Sievert (Sv)
    De biologische effecten van straling op een organisme worden in sievert gemeten. De meest courante eenheden zijn de millisievert (mSv = één duizendste van een sievert) of de microsievert (µSv = één miljoenste van een sievert).

Enkele voorbeelden van dosissen geven een idee van de grootorde:

  • Een longradiografie: 0,02 mSv.
  • Een retourvlucht Brussel-New York: 0,10 mSv, en 2 tot 4 mSv per jaar voor luchtvaartpersoneel.
  • In de omgeving van een kerncentrale wonen: 0,002 mSv per jaar.

Radon

Radon is een gas dat uit bepaalde gesteenten, zoals graniet, vrijkomt. In België is het één van de belangrijkste bronnen van natuurlijke radioactiviteit. Op deze bronnen wordt bijzonder nauwlettend toegezien door de overheid en het Federaal Agentschap voor Nucleaire Controle (FANC).

Wat verstaat men onder de radioactieve periode of de halveringstijd?

De radioactieve periode is de tijd die nodig is om de radioactiviteit van een stof door twee te delen. De radioactieve periode is specifiek voor elke radioactieve stof en kan variëren van een fractie van een seconde tot vele duizenden jaren.

Dit kan u ook interesseren…

Nucleair Forum: wie zijn wij?

Het Nucleair Forum verenigt het merendeel van de ondernemingen en instellingen die actief zijn in de toepassingen van kerntechnologie. Het Nucleair Forum wil de referentie bij uitstek zijn over kerntechnologie, zowel voor de pers, voor de beleidsverantwoordelijken als voor het grote publiek. Ontdek meer